Q4C als inspiratiebron

De afgelopen jaren zijn verschillende inititiatieven gestart die (mede) geïnspireerd zijn door de Q4C-Kwaliteitsstandaarden Jeugdzorg. Op deze pagina geven wij een overzicht van deze inititiatieven.  

 

Kwaliteitsstandaarden voor voogden van alleenstaande minderjarige vreemdelingen

Alleenstaande minderjarige vreemdelingen hebben recht op een voogd die hun belangen beschermt. Dit recht volgt onder meer uit artikel 20 van het VN-Kinderrechtenverdrag. Er bestaan echter onacceptabel grote verschillen in de mate van bescherming die deze kinderen van hun voogd in verschillende Europese landen ontvangen. Om de bescherming te harmoniseren en de voogden te sterken in hun rol als belangenbehartiger van de kinderen die onder hun verantwoordelijkheid staan, zijn daarom specifieke kwaliteitsstandaarden ontwikkeld. Deze standaarden zijn geïnspireerd op de Q4C Kwaliteitsstandaarden.  

De voogdijstandaarden zijn ontwikkeld door goed te luisteren naar de input van alleenstaande kinderen en voogden uit acht Europese landen. In totaal zijn 127 kinderen, 68 voogden en 39 deskundigen geinterviewd. Daarnaast hebben 52 deskundigen input gegeven in nationale adviescomités. Lees hier meer over de voogdijstandaarden: http://www.corestandardsforguardians.com/images/11/286.pdf

In zijn voorwoord bij de voogdijstandaarden schreef Thomas Hammarberg, de toenmalig mensenrechtencommissaris van de Raad van Europa dat de tien voogdijstandaarden een effectief instrument zijn in het versterken van de rol van de voogd bij het beschermen van kinderen:

“De doelen die gesteld zijn voor voogden en beleidsmakers zijn ambitieus, maar zeker niet onmogelijk te verwezenlijken. Het gaat er om dat alle standaarden systematisch worden toegepast en dat ze in samenhang worden gebruikt, zodat de bescherming van het kind wordt gewaarborgd, adequate ondersteuning wordt geboden en een goede ontwikkeling van deze kinderen wordt bepleit.”

Binnen de Raad van Europa is een motie aangenomen over de voogdijstandaarden. De motie roept op om de voogdijstandaarden te gebruiken als een instrument voor de monitoring van de bescherming van alleenstaande minderjarige vreemdelingen in de lidstaten van de Raad van Europa. Deze motie werd op 3 december 2014 aangenomen.

Daarnaast verwijst de Fundamental Rights Agency van de Europese Unie naar de standaarden in het Europese handboek over voogdij. Ook zijn de voogdijstandaarden onderschreven door het Separated Children in Europe Programme:  een Europees netwerk van 30 organisaties in 27 landen.

Op nationaal niveau hebben de voogdijstandaarden overheden van diverse Europese landen geïnspireerd om hun voogdijsystemen voor alleenstaande minderjarige vreemdelingen aan te passen. Op www.corestandardsforguardians.com is alle informatie te vinden over voogdijstandaarden, de landenrapporten en een toolkit voor implementatie. 

 

Cliëntgestuurde competenties voor opleidingen tot sociaal werkers

Het perspectief van de cliënt zou het startpunt moeten zijn van alle zorg. De vraag is niet of een cliënt in staat is tot zeggenschap over zijn eigen begeleidingstraject; de vraag is wat de sociaal werker kan doen om de cliënt in staat te stellen tot zeggenschap. Sociaal werkers dienen elke cliënt te stimuleren om zeggenschap en regie te nemen over het eigen leven. Al tijdens hun opleiding zouden zij daarom moeten leren welke persoonlijke eigenschappen, houding, kennis en inzichten en vaardigheden, oftewel competenties. daarvoor nodig zijn.

Geïnspireerd door de Q4C-Kwaliteitsstandaarden onderzocht een projectgroep van docenten van Hogeschool Leiden en hogeschool Inholland de huidige landelijke opleidingsprofielen voor de sociaal werk-opleidingen. Ze ontdekten dat deze profielen weinig aandacht geven aan cliëntperspectief, cliëntwaarden en cliëntregie:

“De regie paradox: veel sociaal werkers ervaren dat niet iedere cliënt in staat is tot het nemen van de regie over zijn eigen leven of over zijn eigen begeleidingstraject. Tegelijkertijd is het verwerven van optimale regie over het eigen leven het doel van iedere begeleiding en schrijft wetgeving voor dat dit gebeurt vanuit het perspectief van de cliënt: de zorg is niet alleen voor de cliënten, ze is ook van de cliënten. Van de cliënt wordt zeggenschap en regie verwacht, maar de sociaal werker wordt opgeleid om het ‘beter te weten’ dan de cliënt. Aanbodgerichte hulpverleningsdoelen gebaseerd op de mogelijkheden en inzichten van de hulp- en zorgverlenende instellingen zijn dominant. Bij het beëindigen van de hulp komt het voor dat het hulpverleningsdoel op papier is behaald, terwijl de cliënten aangeven dat het per saldo niet beter gaat.”

De docenten lichtten ook de curricula van de sociaal werkopleidingen op de Hogeschool Leiden en hogeschool Inholland door. Zij kwamen tot de conclusie dat het ontbreekt aan een gedeelde visie op cliëntregie in de zorg. Dit was voor hen de aanleiding om een set van cliëntgestuurde competenties voor de sociaal werk-opleidingen te ontwikkelen. Zij spraken daartoe met studenten, docenten, cliënten en beroepskrachten.

De docenten willen er met deze set van cliëntgestuurde competenties voor gaan zorgen dat het cliëntperspectief beter verankerd raakt binnen de opleidingen die studenten opleiden voor hulp en zorg aan kinderen, jongeren, (jong)volwassenen en ouderen: Maatschappelijk Werk en Dienstverlening (MWD), Sociaalpedagogische Hulpverlening (SPH) en Pedagogiek. Ook andere opleidingen die studenten opleiden voor zorg en welzijn, zoals Toegepaste Psychologie, Cultuur- en Maatschappelijke Vorming, Creatieve Therapie en verpleegkunde (hbo-v) kunnen hun voordeel doen met de cliëntgestuurde competenties. De cliëntgestuurde competenties zijn geen eindstations: ze helpen bij de vernieuwing van de landelijke opleidings- en uitstroomprofielen en het bijstellen van de curricula.

Klik hier voor de brochure.

 

 

Quality for All in Amersfoort

In Amersfoort zijn sociale wijkteams actief die zich inzetten voor jong en oud, van nul tot honderd. In het project ''Quality for all", dat in opdracht van de gemeente Amersfoort wordt uitgevoerd, wordt een nieuwe set kwaliteitsstandaarden voor de sociale wijkteams ontworpen vanuit het perspectief van cliënten uit de verschillende leeftijdsgroepen. In 2016 hebben acht panels plaatsgevonden waarin minderjarige cliënten, volwassen cliënten en ouders samen spraken over wat zij verstaan onder goede zorg van de wijkteams, welke ervaringen zij hebben met de wijkteams, en welke wensen en behoeften er leven als het gaat om de ondersteuning. Het delen van deze ervaringen levert een schat aan informatie op waar de wijkteams in de toekomst hun voordeel mee kunnen doen. Opvallend is dat er weinig verschil bestaat tussen de wensen van de cliënten uit de verschillende leeftijdsgroepen. Zo is laagdrempeligheid voor iedereen een belangrijke voorwaarde voor de werking van de wijkteams, net als goede informatievoorziening. Daarnaast vinden alle cliënten, ongeacht hun leeftijd het belangrijk dat de wijkteammedewerker samen met hen beslist, in plaats van over hen. Zo vat een ouder uit Leusden samen: “Mijn ideale wijkteammedewerker staat naast mij, denkt met me mee en ondersteunt me wanneer ik dit nodig heb”. 

Samen inkleuren
Met de informatie die in de panels is verzameld, zijn concept-kwaliteitsstandaarden ontwikkeld voor de Amersfoortse wijkteams. Tijdens twee dialoogbijeenkomsten in Amersfoort en Leusden bespraken wijkteammedewerkers, wijkteammanagers, cliënten, ouders en de wethouders van Amersfoort en Leusden –onder begeleiding van Stichting Alexander- gezamenlijk deze speciale set kwaliteitsstandaarden. Zij dachten samen na over hoe ze deze kwaliteitsstandaarden in de praktijk kunnen implementeren. In beide dialoogbijeenkomsten kwamen de deelnemers tot een duidelijke conclusie: op wat kleine aanpassingen van de cliënten na, geven deze conceptstandaarden heel goed weer wat kwalitatief goede zorg door het wijkteam zou moeten inhouden. Standaarden zijn alleen niet genoeg. Om de zorg en de organisatie van de wijkteams vervolgens daadwerkelijk te verbeteren vanuit dit cliëntperspectief, moeten de wijkteams en de cliënten samen ideeën uit gaan werken en deze concreet maken. Een wijkteammedewerker verwoordde het als volgt:“Deze set standaarden zijn eigenlijk nog een open tekening, en ik kan niet wachten om ze samen met mijn cliënten verder in te gaan kleuren!”’
 
In augustus 2016 wordt dit project afgerond met een plan voor borging en implementatie. Wil je meer weten over dit project en de kwaliteitsstandaarden voor de sociale wijkteams, neem dan contact met ons op via: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

amersfoort

 

Toetsingskader Verantwoorde hulp voor jeugd 

De Inspectie Jeugdzorg ziet, in veel gevallen samen met de Inspectie voor de Gezondheidszorg, toe op de naleving van wettelijke eisen voor de instellingen en de verplichtingen die gelden voor de kwaliteit van de jeugdhulp. Dit nalevingstoezicht voert de inspectie uit aan de hand van het Toetsingskader Verantwoorde hulp voor jeugd. Naast wet- en regelgeving is het Toetsingskader mede gebaseerd op de kwaliteitskaders uit het veld en de richtlijnen van professionals voor verantwoorde jeugdhulp. De inspectie heeft ook de Q4C-Kwaliteitsstandaarden meegenomen bij de totstandkoming van het Toetsingskader. Zo wordt onder de thema's 'Veiligheid' en 'Leefklimaat' expliciet verwezen naar een aantal daaraan gerelateerde Q4C-standaarden.

Q4C en richtlijnen voor jeugdhulp en jeugdbescherming
In het kader van het programma Richtlijnontwikkeling jeugdhulp en jeugdbescherming ontwikkelden drie beroepsverenigingen 14 richtlijnen die gelden als professionele standaard voor professionals in de jeugdhulp en jeugdbescherming. Q4C is betrokken bij de ontwikkeling van jongerenversies van de richtlijnen over pleegzorg en residentiële jeugdhulp.
De richtlijnen bieden een overzicht van de laatste kennis op basis van wetenschap, praktijkén geven ook aan wat kinderen, jongeren en ouders die te maken hebben met jeugdhulp en jeugdbescherming belangrijk vinden. Net als de Q4C-Kwaliteitsstandaarden, dragen de richtlijnen dus bij aan het verbeteren van de kwaliteit van de jeugdhulp en de jeugdbescherming. Kijk voor alle richtlijnen op: http://www.richtlijnenjeugdhulp.nl/
In de ontwikkelde richtlijnen jeugdhulp en jeugdbescherming zijn ook de Q4C-kwaliteitsstandaarden terug te vinden.  Vanuit Q4C is door jongeren (onder begeleiding van Stichting Alexander) gewerkt aan het maken van twee filmpjes over de richtlijnen ’pleegzorg’ en ‘residentiële jeugdhulp’. Een professionele illustrator en een filmmaker hebben de ideeën van jongeren in beelden vertaald.
———————————————————————————
Het ontwikkelen van richtlijnen voor de jeugdhulp en jeugdbescherming is een initiatief van drie beroepsverenigingen in de jeugdhulp. Dit zijn het Nederlands Instituut van Psychologen (NIP), de Nederlandse Vereniging van Pedagogen en Onderwijskundigen (NVO) en de Nederlandse Vereniging van Maatschappelijk Werkers (NVMW). Bij het ontwikkeltraject zijn wetenschappers, professionals en kinderen, jongeren en ouders die te maken hebben (gehad) met jeugdhulp nauw betrokken. Zij dachten en schreven mee en leverden op verschillende momenten commentaar.